Voorlopige Winterverwachting 2026/2027. 

De winter van 2026/2027 begint meteorologisch gezien bijzonder interessant. Boven het Noordpoolgebied tekenen zich nu ontwikkelingen af die we normaal gesproken veel later in het winterseizoen zien. We zien op dit moment namelijk een Sudden Stratospheric Warming (SSW). Op het forum van Ronsweer en via mijn Twitter-account wordt deze mogelijke SSW overigens al enkele weken besproken. De ontwikkelingen boven de stratosfeer worden dus al geruime tijd nauwlettend gevolgd.

Een uitzonderlijk vroege verstoring van de poolwervel

De nieuwste modelberekeningen laten zien dat de temperatuur in de stratosfeer boven het Noordpoolgebied sterk oploopt. Dit gaat gepaard met een forse verzwakking van de stratosferische westenwinden. De berekeningen wijzen zelfs op een omkering van deze winden naar oost, waarbij de poolwervel tijdelijk in twee afzonderlijke kernen uiteenvalt. Volgens verwachting kan dit al rond 5 november plaatsvinden. 

Als deze ontwikkeling volgens verwachting plaatsvindt, spreken we van een officiële SSW. Het bijzondere is vooral het tijdstip: een dergelijke sterke verstoring zo vroeg in het seizoen is zeer uitzonderlijk. De laatste die zo vroeg plaatsvond was in 1958. Rond 15 november wordt in een deel van de berekeningen alweer een herstel van de westenwinden zichtbaar. Dat betekent echter niet automatisch dat de invloed van de SSW verdwenen is. Juist de verdere ontwikkeling op lagere niveaus van de atmosfeer wordt de komende weken interessant.

De mogelijke gevolgen voor Europa

Een SSW kan de atmosferische circulatie op grotere hoogte veranderen. Wanneer (dit is een voorwaarde!) deze verstoring zich naar beneden voortplant, kan dat de kans op een verzwakte westcirculatie, een negatieve AO/NAO en hogedrukblokkades vergroten.

Voor Europa zijn vooral twee ontwikkelingen interessant:

• Hogedrukgebieden richting Groenland, met een grotere kans op een noordelijke stroming.

• Blokkades richting Scandinavië, waardoor een oostelijke stroming met continentale kou mogelijk wordt.

Welke ontwikkeling uiteindelijk de overhand krijgt, is op dit moment nog niet duidelijk. Ook een SSW garandeert dus geen koude winter in Nederland. Een Groenlandblokkade betekent overigens niet automatisch dat onze omgeving in een koude noordelijke stroming terechtkomt. Wanneer het hogedrukgebied boven Groenland te westelijk positioneert – een zogenoemde west-based NAO – kunnen lagedrukgebieden aan de oostflank van deze blokkade juist zuidwaarts uitzakken. Wanneer deze depressies vervolgens via of langs de Britse Eilanden naar het zuiden trekken, kan Nederland aan de zuidoostzijde van de blokkade alsnog te maken krijgen met een zuidwestelijke stroming. De precieze positie en oriëntatie van de blokkade zijn dus bepalend voor het uiteindelijke stromingspatroon boven onze omgeving. 

Andere belangrijke klimaatfactoren/ teleconnecties. 

• El Niño: de super sterke El Niño beïnvloedt de mondiale luchtcirculatie en kan de planetaire golfactiviteit versterken. Het zou mij niets verbazen dat deze super sterke El El Niño DE oorzaak is van de huidige snelle opwarming in de stratosfeer. Meteorologen zijn dit nu nog aan het onderzoeken. *

• QBO: bevindt zich de komende winter in een westelijke fase en vormt gemiddeld geen ideale achtergrond voor een verzwakte poolwervel. Op zich dus tegenstrijdig met wat er nu in de stratosfeer gebeurt....

• PDO: de huidige negatieve PDO kan invloed uitoefenen op de drukverdeling en de ligging van de straalstroom boven de noordelijke Stille Oceaan. Hierdoor kunnen ook de ontwikkeling en voortplanting van planetaire Rossbygolven worden beïnvloed, met mogelijke gevolgen voor de grootschalige atmosferische circulatie richting Noord-Amerika en de Atlantische Oceaan. Dit is een mogelijke invloed op de grootschalige stromingspatronen, geen rechtstreeks voorspellend signaal voor een koude winter in Nederland.

• AMO: de relatief warme Atlantische achtergrond is een aanvullende factor, maar geeft geen directe aanwijzing voor de windrichting boven Europa.

• MJO: de ontwikkeling hiervan kan de komende weken extra informatie geven over veranderingen in de straalstroom en de grootschalige circulatie. Onderzoek laat zien dat de invloed van de verwachte MJO-fase 6/7 op het Europese winterweer sterker en langduriger kan zijn wanneer deze samengaat met een SSW. In dat onderzoek werden na de combinatie van beide verschijnselen duidelijkere negatieve AO/NAO-patronen en koude anomalieën boven delen van Europa gevonden. Maar deze specifieke ECMWF-pluim (zie onderaan deze winterverwachting) geeft nog geen overtuigend signaal dat de MJO krachtig in fase 6 terechtkomt. Bovendien reikt deze verwachting maar tot ongeveer 20 dagen vooruit vanaf 31 oktober; voor begin december moeten we de volgende runs afwachten. *

* Onderaan deze winterverwachting nog enkele bijbehorende afbeeldingen van de teleconneties.

Voorlopige verwachting december en januari

December blijft voorlopig lastig in te schatten. De SSW vindt naar verwachting al vroeg in november plaats, maar het is nog onzeker hoe sterk en hoe langdurig de gevolgen daarvan aan het aardoppervlak merkbaar worden. Vooral de ontwikkeling richting december en januari wordt daarom interessant. Wanneer de stratosferische verstoring daadwerkelijk naar de troposfeer doorwerkt en blokkades ontstaan, kan dat de kansen op winterse omstandigheden in onze omgeving vergroten.

Conclusie: de winter van 2026/2027 begint met een uitzonderlijke atmosferische ontwikkeling. De zeer waarschijnlijke vroege SSW maakt deze winter extra interessant. De komende weken moeten uitwijzen of deze verstoring ook op lagere niveaus doorwerkt. Dat kan bepalend worden voor de kansen op een winterse periode in West-Europa.

Ronsweer opgesteld 1 november 2026, Update 3de week van november. 

Hieronder de op dit moment verwachte luchtdrukverdeling voor begin december. Oranje is  verwachte hogedrukafwijking, wit geen luchtdrukafwijking, blauw is lagedruk. Nog uitermate onzeker zoals hierboven uitgelegd!

Zonale wind in Stratosfeer op 10 hPa. 

El Niño