Praat mee op het weerforum helemaal onderaan deze pagina! Weerstation van ronsweer op wow.knmi.nl
Weersverwachting » Winterverwachting

Waardoor zo koud volgende week? 

Zoals we inmiddels weten is door een zeer snelle opwarming van de stratosfeer (SSW-Sudden Stratosferic Warming) de polar vortex (poolwervel) in tweeën gesplitst op 11 februari jongstleden. Vaak volgt er na een actief orkaanseizoen (denk o.a. orkaan Irma Sint Maarten) een SSW in de daarop volgende winter. Orkanen stuwen namelijk warme lucht van onderin de atmosfeer naar de hogere lagen/stratosfeer (de zogenaamde heatfluxen). Dit is in de winterverwachting van 19 november al aangegeven.

Een SSW alleen is niet voldoende. De poolwervel moet splitsen en liefst voor een langere tijd (zoals nu het geval is). Verder moet er een goede interactie/koppeling zijn van hoog naar laag tussen de stratosfeer en troposfeer (10 en 30hPa). Ook dat is nu het geval. Tevens helpt ook de oostelijke fase van de QBO (quasi biennial oscillation). Uitleg hierover op de pagina winterverwachting.  Als aan al deze voorwaarden is voldaan dan kan de poolwervel splitsen en er een geblokkeerd stromingspatroon ontstaan zoals we dat nu en volgende week op de weerkaarten zien. 

Ronsweer 19-02-2018. 

Poolwervelsplitsing en SSW nu een feit per 11 februari 2018.

In de hogere lagen van de atmosfeer is de splitsing van de poolwervel als gevolg van de snelle opwarming van de stratosfeer (Sudden Stratosferic Warming) sinds gisteren een feit. Er heeft op grote hoogte reeds een zeldzame wind reversal plaatsgevonden van een zonale westenwind naar een oostenwind. In de stratosfeer (10hPa) en de hogere lagen van de troposfeer (30hPa) heeft zich een groot hogedrukgebied ontwikkelt boven Scandinavië en Rusland. De wind is op 10 en 30hpa  noordoost. De vraag is echter gaat dit weerpatroon zich naar de het weer op ons niveau (500hPa) doorzetten en wanneer gebeurt dit? Hier spreken de stratosfeer experts zich elkaar een beetje tegen. De ene zegt dit kan al naar een dag of 4 a 5, de andere houdt het op 2 weken. In januari 1984 zorgde een haast identieke poolwervelsplitsing al naar een week voor een koude noordoostenwind. Dit was dus wel een maand eerder en het weer kent geen geheugen. 

DV2CeuNWsAAiRCe.jpg

Maar wat zijn dan de gevolgen voor ons weer?

Als de wind inderdaad noordoost of oost wordt moeten we eerst kijken of er voldoende kou voorradig is in Rusland en Scandinavië. Strenge vorst zien we alleen in Rusland dus als zich een hoog boven Scandinavië vormt dan duurt het nog een tijdje dat het bij ons kouder kan worden. Er zijn ook aanwijzingen dat zich aan het einde van februari bij een dalende NAO-index een sterk Groenland hoog gaat ontwikkelen. Hieromheen stroomt dan met een noordelijke of noordoostelijke stroming steeds koudere lucht naar ons land met kans op sneeuwstoringen. Een overgang naar zacht lenteweer lijkt mij gezien de huidige stromingen hogerop in de atmosfeer zeer onwaarschijnlijk. Of deze winter moet alle in het verleden geldende en gemaakte “weerwetten” aan zijn laars lappen.

Poolwervel update van 12-02-2018. 

Definitieve winterverwachting 2017/2018 Ronsweer 19 november 2017.

De meest recente seizoensverwachtings berekeningen van 1 november zijn binnen en die stemmen de winterliefhebber niet tot vrolijkheid. Alleen het Ecmwf en het IRI verwachten nog een normale winter met zowel koude als zachte perioden. De overige Europese centra verwachten een 0,2 tot 1 graad te zachte winter. Het Amerikaanse CFSv2 is het zachts met 1 tot 2 graden boven normaal. Ook in zachte winters kan er sneeuw vallen en is er zelfs kans op een vorstperiode maar natuurlijk minder dan in een koude winter.

Hoge luchtdruk wordt opnieuw verwacht boven het oosten van Europa (Eurohoog) maar ook boven noordelijk Scandinavië en Groenland. Dat dit niet automatisch winterweer betekent zien we volgende week. Ook dan een mega Groenland blok van 1050hpa maar geen winterweer. Nog steeds staan alle parameters (zie verderop in deze winterverwachting) op een koude winter en er is er zelfs een bij gekomen namelijk de east based La Nina. Een La Nina waarin het koude water zich hoofdzakelijk tegen het oosten van de Zuid Amerikaanse kust ophoudt geeft hogere kansen op een geblokkeerd stromingspatroon op het noordelijk halfrond. En dit is op dit moment het geval. Het koude water lijkt de laatste weken zich ook wat meer naar het westen uit te breiden en dat is niet gunstig voor winterweer bij ons. Iets om weer in de gaten te houden.

Waarom dan al die zachte verwachtingen van de weercomputers?

Men denkt dat de temperatuurtegenstellingen tussen het de Noordpool en de Evenaar groter zijn dan normaal en dat dit depressieactiviteit verhoogt boven de Atlantische oceaan. Depressies die daar blijven liggen zorgen weer voor de aanvoer van warme lucht in de hogere lagen van de atmosfeer en het ontstaan van hogedruk boven Europa.

Winterverwachting Ronsweer, een normale winter tot iets te zacht. Wel sneeuw en wellicht ook vorstperiode.

Ik volg het Ecmwf en IRI (International Research Institute ) en ga uit van een normale tot iets te zachte winter. 0 tot -0,5 graden. Er is vooral later in de winter een grote kans op een verplaatsing en zelfs een splitsing van de poolwervel. Dit veroorzaakt een hogedrukblokkade boven noord Europa. De ligging van lage en hogedruk bepaald tegen die tijd of we nog een strenge vorstperiode krijgen. Mede ingegeven door een oostelijke QBO en een actief orkaanseizoen die we hebben gehad dit afgelopen jaar. Zie toelichting parameters hieronder. Verder worden door de hogedruk normale neerslaghoeveelheden verwacht. In een normale winter zijn dus ook koude perioden/ gure en licht winterse perioden. De kans op een langdurige vorstperiode met natuur schaatsijs is het grootst in februari. Verder dus voornamelijk zachte perioden met droog weer als gevog van het Eurohoog.

Ronsweer 19-11-2017.

Afwijkingen in luchtdrukverdeling Ecmwf d/j/f. hoge luchtdruk boven Scandinavië maar ook Oost Europa net als winter 2016/2017

luchtdrukverdelingEuropawinter2017-2018Ecmwf.png

Afwijkingen in temperatuurverwachting Ecmwf: geen afwijking t.o.v. normale temperatuur

temperatuurEcmwfwinter201-2017.png

Afwijkingen Neerslag/sneeuw/regen Ecmwf: normale neerslag hoeveelheden tot iets te droog.

neelslagnormaal.png

Hierna het nieuwe C3S multi system die 3 lange termijn verwachtingen in een model samenvoegt. (Ecmwf-UKMO en Meteociel)

Afwijkingen Luchtdrukverdeling C3S:

cs3winterverwachting.png

Afwijkingen temperatuur: 0,2 tot 1,0 graden Celsius te warm

csc3temps.png

Einde winterverwachting.

Voor de geïnteresseerden en experts nog een toelichting op de parameters: Stand van zaken parameters die het winterweer bepalen per 18-11-2017:

Hieronder de toelichting van alle parameters die de luchtdrukverdeling en de temperatuur in de winter bepaald. Voordat ik de parameters behandel eerst de uitleg van een belangrijk fenomeen die zich alleen in de winterperiode afspeelt. Dit is de poolwervel ook wel polar vortex genoemd. Het fenomeen ontstaat in oktober boven de Noordpool en duurt t/m februari en neemt in maart snel in betekenis af om hierna te verdwijnen.

polarvortex.png

Polar vortex bepaald luchtdrukverdeling Europa in de winter.

De beleving van het weerbeeld vindt altijd plaats aan de grond, want daar houden wij mensen ons meestal op. Maar het zijn juist de patronen hoog in de atmosfeer die sturend zijn voor de ontwikkelingen aan de grond. Vooral in de winter is dit het geval. De zogenaamde ‘polar vortex’ vormt een belangrijk onderdeel van het omvangrijke complexe systeem in onze atmosfeer dat resulteert in ons weerbeeld aan de grond. De ‘Polar Vortex’ wordt gevormd door koude lucht rondom de polen, vanaf 5 kilometer boven het aardoppervlak. Deze aanwezigheid van kou levert lagedrukwerking op in de bovenlucht.

Er dient onderscheid gemaakt te worden tussen enerzijds de troposferische polar-vortex (TPV) en anderzijds de stratosferische polar-vortex (SPV). Zowel op langere als ook op kortere tijdschalen blijken de stratosfeer en de troposfeer gekoppeld te zijn. Zo leiden bv variaties in de stratosferische westenwinden enkele weken later tot soortgelijke variaties in de troposferische westenwinden.

Anderzijds kunnen de Rossby-golven zich tot in de stratosfeer voortbewegen (bergen, hogedrukgebieden) met als het gevolg dat ook de stratosferische jetstream (straalstroom) gaat ``zwingen``. De windsnelheden nemen gedurende de daaropvolgende 2 tot 3 maanden gestadig af met als gevolg dat de polar-vortex zo instabiel wordt dat warmelucht (heat flux) tot in de hogere atmosfeer boven de Noordpool doordringen kan. Deze opwarming van de stratosfeer (Sudden Stratosferic Warming/SSW) KAN leiden tot het uiteenvallen (2 helften) van de polar-vortex (een zgn. polar-vortex split, wave 2 gebeurtenis). Boven het noordelijk halfrond zien we een overgang naar meer meridionale atmosferische stromingen (blokkades) met transport van koude arctische luchtmassa’s tot zuidelijke breedtegraden. Dit vindt plaats boven zowel de USA als boven Europa. Een strenge vorstperiode kan hierop volgen.

De precieze koppelingmechanismen en factoren die hierop aangrijpen zijn nog onbegrepen en vooral de laatste jaren wordt veel onderzoek gedaan. Algemeen kan men stellen dat;

-een sterke TPV leidt tot sterke westenwinden (zonaal) / positieve fase AO-NAO
-een zwakke TPV leidt tot verhoogde blokkades (meridionaa) / neg fase AO-NAO 

Tot zover de uitleg van de polar vortex. Dit brengt meteen de vraag met zich mee wat gaat de PV de komende winter doen. Als ik alle signalen en parameters/indicatoren beoordeel dan kan de conclusie niet anders zijn dat dan de PV ook komende winter niet sterk is. Geen sterke westenwinden en veel depressiegeweld dus. Maar dat dit niet meteen betekent dat we een koude winter krijgen hebben we vorig jaar gezien. Ook toen weinig vaart in de PV maar wel veel Euro hogedruk met zuid tot zuidoostenwind. Het leverde in januari veel kou op in Duitsland tot -40 graden in zuid Duitsland!, de Balkan en delen van Oost Europa. Oost Nederland zat ook nog een aantal weken in de kou met zelfs lokaal zelfs een sneeuwdek dat 3 weken stand hield. 

Dan gaan we nu verder met de definitieve winterverwachting voor december 2017 en januari en februari 2018.

Toelichting parameters winter 2017-2018: Achtereenvolgens worden behandeld:

  • Accumulated Cyclone Energy (ACE)
  • Oostelijke QBO in de verwachting. Quasi-Biennial Oscillation
  • Enso: El Niño Southern Oscillation en La Niña/ Oostelijk gelegen La Niña.
  • Zeewatertemperatuur noordelijke stille oceaan en noordelijke IJszee.
  • Zonneactiviteit, solar Flux
  • Snow Advance Index (SAI)

 

Accumulated Cyclone Energy (ACE), heeft een actief orkaanseizoen gevolgen voor de winter? 

De cumulatieve energie van een tropische cycloon is een maat om de activiteit van een tropische cycloon uit te drukken. Deze maat wordt gebruikt door het NOAA, Engels: National Oceanic and Atmosferic Administration. Zoals bekend hebben we dit jaar een actief orkaan seizoen maar heeft dit enige gevolgen voor ons winterweer?

Er is onderzoek gedaan naar de gevolgen van een hoge ACE op de luchtdrukverdeling en de waarden van de AO (arctische stroming) en de NAO (Noord Atlantische Oscillatie/ stroming) van de winter die na zo’n orkaanseizoen komt. Uit dit onderzoek blijkt dat pakweg bij een ACE waarde van 150 de winters die daarop volgden nooit een positieve AO-NAO hadden. Uitleg van de AO en NAO op pagina https://www.ronsweer.nl/nao-index Verder zie je hoge luchtdruk op de Noordpool en Groenland tot in Noord Rusland. (zie grafiek). De theorie hierachter is dat de warme lucht op leefhoogte door orkanen wordt opgestuwd naar grote hoogten en er kans is op een snelle opwarming van de stratosfeer. Zie ook het begin van de winterverwachting.

De kans op een koudere winter dan normaal is dus groter bij een hoge ACE. Het huidige orkaan seizoen heeft al een ACE waarde van 223 (per 18-11-2017). 150 is de grens dus deze is al ruim gepasseerd. Natuurlijk zullen er uitzonderingen zijn en het betekent niet dat de komende winter automatisch koud wordt.

ACE hoger dan 150, volgende winter geen hoge AO-NAO:

ace2.jpg

Luchtdrukverdeling na orkaanseizoen 1981-2010, hogedruk noordpool, noord Scandinavië Groenland en IJsland:

ace1.jpg

Oostelijke QBO in de verwachting. Quasi-Biennial Oscillation.

De QBO, of Quasi-Biennial Oscillation is een windpatroon dat zich manifesteert in de stratosfeer in equatoriale gebieden. Met een cyclus van 22-36 maanden wisselen westelijke en oostelijke winden elkaar af. Los van de dagelijkse gang en seizoenen, is het misschien wel de meest zekere factor in ons klimaatsysteem. De QBO is op dit moment oostelijk en zal dit de komende winter ook blijven. Een oostelijk regime verhoogd in het algemeen (geen zekerheidje!!) de kans op geblokkeerd stromingspatronen en dus hogedruk boven Groenland en Scandinavië. Een westelijk regime verhoogd de kans op een straffe zonale wind en met als gevolg meer depressieactiviteit in Nederland.

Enso: El Niño Southern Oscillation en La Niña/ Oostelijk gelegen La Niña.

Nog een belangrijke parameter voor stromingen in de hogere lagen van de atmosfeer is de Enso. El Niño zorgt voor opwarming van het zeewater langs de evenaar in de oostelijke Stille Oceaan. Bij een La Niña zijn de zeewatertemperaturen in een deel van de Stille Oceaan nabij de evenaar lager dan gemiddeld. Door een sterkere passaatwind komt meer koud water uit de diepe oceaan aan de oppervlakte. Beide verschijnselen hebben effecten voor het weer in grote delen van de wereld. Hoewel het KNMI vindt dat beide verschijnselen geen invloed hebben op het Nederlandse winterweer is de algemene consensus als volgt: Op dit moment hebben we een East based normale La Niña. In combinatie met een oostelijke QBO verhoogt dit de kans op geblokkeerde stromingspatronen op het noordelijke halfrond. Zie afbeelding Sea Surface Temperature global hieronder.  (SST)

Zeewatertemperatuur noordelijke stille oceaan

Een trigger/energiegever voor de Atlantische straalstroom is het water in de noordoostelijke Stille oceaan. Als hier het water warm is en koude Noordpoollucht komt hiermee in aanraking activeert dit de straalstroom (voor Europa dus zacht weer en veel depressieactiviteit ). Het water was op 26 oktober 2017 is het water opvallend koud. De laatste weken is het geleidelijk aan het opwarmen. Vooralsnog geen trigger dus voor een westcirculatie op de Atlantische oceaan. Zie afbeelding Sea Surface Temperature global hieronder. 

Noordelijke IJszee opvallend warm.

De noordelijke ijszee heeft nog steeds een opvallend warme zeewatertemperatuur afwijking van +3 tot +4,5 graden boven normaal. Wat de gevolgen zijn voor het winterweer zijn nog onduidelijk omdat dit in het verleden zelden is voorgekomen. Waarschijnlijk meer depressieactiviteit boven de Noorse zee en dat is geen goed nieuws voor liefhebbers van winterweer. Bevordert westcirculatie.

Sea Surface Temperature wereldwijd:

anomnight11162017.gif

Zonneactiviteit, solar Flux.

De grafiek hieronder geeft de maandgemiddelde aantal zonnevlekken van de laatste jaren, en een verwachting voor de komende jaren. De zonnevlekken zeggen iets over de zonneactiviteit: hoe minder zonnevlekken, hoe lager de zonneactiviteit. Er is steeds een cyclus met een zonnemaximum en zonneminimum van gemiddeld ongeveer 11 jaar. Periodes met een lagere activiteit van de zon verhogen de kans op koudere winters in Nederland vergroten. We bevinden zich nu aan het einde van een lange periode met lage zonneactiviteit. De kans op koudere winters zou dus de komende jaren normaliter moeten toenemen.

wolfjmms1711png.png

Solar Flux, zonnevlekken, sunspots.

EISNcurrent1711-1.png

Snow Advance Index (SAI)

Veel seizoensverwachtings modellen denken dat een snelle uitbreiding van de sneeuwbedekking op het noordelijke halfrond met name in Siberië en Europees Rusland een verzwakkende werking heeft op de Polar Vortex (dus negatieve AO). Een uitgebreide uitleg over de SAI heeft al eens op het forum gestaan. (gemaakt door ;P). Dit jaar is de uitbreiding van het sneeuwgebied in Rusland in oktober met tussenpozen verlopen (zie afbeelding hieronder). Dan weer een snelle toename en dan lag het een week stil met zelfs een afname. Ik verwacht geen invloed van de SAI op de poolwervel en dus geen invloed op het winterweer in Nederland.

cursnow.gif
 

 

Einde behandeling parameters winterverwachting 2017-2018

Hieronder nog enkele verwachtingen van de meeste belangrijke seizoensverwachtingsmodellen. Het betreft het IRI (International Research Institute ) en het CFS (Climate Forecast System) verwachting voor de komende 3 maanden.

Climate Forecast System CFS TOT 6 MAANDEN VOORUIT (KLIK OP DEZE LINK VOOR DE WEBSITE)

International Reseach Institute IRI (KLIK OP DEZE LINK VOOR DE WEBSITE)

Seizoensverwachtings grafieken van het CFS worden dagelijks bijgewerkt. Zowel de temperatuur- als de neerslaggrafieken worden getoond.

International Research Institute (IRI) Colombia University New York VS Globale verwachting voor de komende 3 maanden.

IRI: winterverwachting gemaakt in november voor de maanden december 2017 t/m februari 2018: Benelux normale temperaturen. Verder ook de neerslaghoeveelheden voor de komende winter. Witte gebieden betekent normale klimatologische temperaturen.

 IRIDJF18_Eur_tmp.gif

 

DJF18_Eur_pcp.gif

Neerslag, witte gebieden betekent normale klimatologische neerslag hoeveelheden.

CFS kaarten anomalie (afwijkingen tov normaal) interpretatie: wit is normaal, blauw is koud, oranje-bruin is warmer dan normale temperaturen.

http://www.cpc.ncep.noaa.gov/products/CFSv2/imagesInd3/euT2mMonInd1.gif

 

http://www.cpc.ncep.noaa.gov/products/CFSv2/imagesInd3/euT2mMonInd2.gif

http://www.cpc.ncep.noaa.gov/products/CFSv2/imagesInd3/euT2mMonInd3.gif

 NEERSLAG VERWACHTINGEN KOMENDE 3 MAANDEN van het CFS:

http://www.cpc.ncep.noaa.gov/products/CFSv2/imagesInd3/euPrecMonInd1.gif

http://www.cpc.ncep.noaa.gov/products/CFSv2/imagesInd3/euPrecMonInd2.gif

http://www.cpc.ncep.noaa.gov/products/CFSv2/imagesInd3/euPrecMonInd3.gif

De groene kleuren laten een licht positieve afwijking zien in de neerslag, de oranje/rode kleuren een neerslagtekort. Waar het wit is worden normale neerslaghoeveelheden verwacht.